Tasarım,
sanat ve fikir kütüphanesi

Mekanı Olmayan Galeri: GOM

13.10.2016
Sayı 14

Boşluğu beton duvarlarla çevrelenen ve korunan, beyaz duvarları güvenli ve steril alanlar yaratan, temsil ettikleri sanatçılarının sergilerini düzenli olarak barındıran geleneksel galerilerden farklı olarak Mekanı Olmayan Galeri (Gallery on the Move) GOM, zıt bir noktadan yola çıkıyor.

Yazı: Fani Zguro
Sanatçı, galerinin kurucusu, küratör


Göçer bir galeri olan GOM’un amacı sadece proje bazlı sergilerle kurumlara ve diğer galerilere sızmak. Gerçek-fiziksel alanı, duvarları veya pek çok Batı tarzı galeride görülen mimari yapısı olmayan bir girişim GOM. EGLĖ BUDVYTYTĖ, ERIK BÜNGER , KAJSA DAHLBERG, DORA GARCIA, PABLO HELGUERA, BRUNO MUZZOLINI, FERHAT ÖZGÜR, STEVE PICCOLO, ANRI SALA, BERT THEIS, ESMÉ VALK , HELIDON XHIXHA, SHINGO YOSHIDA, NICK ZEDD ve FANI ZGURO gibi sanatçılarla işbirliği yaparak çok boyutlu bir platform yaratmak için bir yerden diğerine taşınan GOM, duvarları ve somut bir mekanı olmayan bir galerinin hayatta kalıp kalmayacağını sorguluyor. 

2010 yılında Tiran’da Fani Zguro’nun girişimiyle kurulan GOM, bugüne dek Pipilotti Rist, Anri Sala, Santiago Sierra, Jimmie Durham, Yael Bartana, Dora Garcia, Mika Rottenberg, Hiwa K., Erik Bunger ve Esme Valk gibi sanatçılarla birçok karma ve solo sergi gerçekleştirdi. Chantal Crousel, Michel Rein, James Cohan Gallery, Kurimanzutto, Soma Mexico DF, Viafarini Milan, Tiran Ulusal Sanatlar Galerisi ve Köln Geçici Galerisi gibi pek çok saygın galeri ve kar amacı gitmeyen mekan, girişime destek verdi. GOM’un 2013 yılından bugüne sürdürdüğü ‘All About These... Ladies and Gentlemen’ adlı video programda 100’den fazla sanatçı yer aldı. GOM ayrıca 2013’ten bu yana her yıl Artissima Turin, Art Cologne, Art Bruxelles ve Art Geneve gibi önemli uluslararası fuarlara katılmayı sürdürüyor. 

Akram Zaatari
Her + Him Van Leo
Color, sound
31min
2001-2012
Courtesy of the artist and Kurimanzutto Gallery, Mexico DF


Gerçekleştirilmiş Projelerden Seçmeler

GOM’un süregelen projelerinden biri olan ‘Early Works’ (İlk Yapıtlar), izleyiciye sanatsal üretimi daha geniş bir perspektifle algılama imkanı veren, dünyanın her yanından sanatçıları bir araya getirip ilk üretimlerinden seçili yapıtlarını birlikte sunan bir program. GOM bu proje kapsamında şimdiye dek Anri Sala, Ferhat Özgür, Regina Jose Galindo, Bruno Muzzolini, Kajsa Dahlberg ve Dora Garcia’nın yapıtlarını solo olarak sundu. 

Anri Sala’nın solo sunumunda 2000’li yıllara uzanan bazı videolar yer aldı. Örneğin, “Arena” (2001), işlevinin ne olduğu tam olarak anlaşılmayan bir mekanda yapılan uzun çekimlerden oluşuyor sadece. Cam duvarlı uzun koridorların açıldığı bir bahçede sokak köpeklerini yayılmış halde görüyoruz. “Missing Landscape” (2001) ise benzer bir atmosferde futbol oynayan çocukların görüntülerinden oluşuyor. Maçın oynandığı çöp içindeki sahanın geri planında karla kaplı dağların manzarası yer alırken sanki zamanın ötesinde dünyanın kıyısında hissi algılanıyor. GOM, 2016 Tiran Uluslararası Film Festivali (DocuTIFF) kapsamında Ferhat Özgür’ün seçili videolarını sundu. Özgür’ün “A Young Girl Is Growing Up” (Genç bir Kız Büyüyor / 2003-2016) adlı videosunda bir anne ütüyle genç kızının saçlarını ütülüyor. Benzer gerçeküstü, kışkırtıcı, acayip, tanımlanamaz ve performans-bağlantılı eylemlerin “I am Like This 7 days of Week” (Ben Haftanın 7 Günü Böyleyim / 2003) ve “Heal Me” (Beni İyileştir / 2007) gibi sonraki yapıtlarında da devam ettiği görülüyor. Özgür, 2003 yapımı “I am Like This 7 Days of Week” adlı videosu için her gün düzenli olarak kırmızı ışıkta bekleyen arabalardan birinin üzerinden atlamaya karar verdi. 


Anri Sala
No Formula One No Cry
Sound
4 min
2002
Courtesy of the artist and Chantal Crousel Paris


Guatemala doğumlu sanatçı Regina Jose Galindo ise “Early Works” projesi çerçevesinde 1990’lı yılların sonlarıyla 2000’lerin başlarında gerçekleştirilmiş beş videosunu sundu. “El dolor en un pañuelo” (1999), “El cielo llora tanto que debería ser muter” (1999), “Autocanibalismo” (2001), “Lucha” (2002) ve “Puño limpio” (2004) adlı performanslardan oluşan dizide sanatçı, bedeni, mekanı, tarihi, politikayı ve sonuçlarını ele alıyor. Bir diğer sanatçı Bruno Muzzolini’nin “Dam” (Baraj) adlı videosu, 1923 yılında çöken bir barajın yüksek dağlık arazideki yıkıntıları etrafında bir yıl içinde çekilirken varlığı ve dayanıklılığı inatla sorguluyor. Çok fazla felaketin ve ölümün yaşandığı bu yer yıllar içinde aşağıdaki vadiyi ve çevreleyen dağları görmek için gelinen bir gözlem noktasına dönüştü. Ama burada hala cihaz arızasının durumundan, bir cihazın bilgi türlerini desteklediği ve onlar tarafından desteklendiği bir güç stratejisinden oluşan bir anlamlar ağı mevcut. 


Fani Zguro
From the Series Untitled
Variable dimensions
C-prints
2007
Courtesy of the artist and Gallery On The Move


Kajsa Dahlberg’in “Female Fist” (Kadın Yumruğu) adlı videosu, Kopenhaglı eşcinsel topluluğundan bir aktivistle yapılan röportajı lens kapağı kapalı bir kamerayla çekilmiş olarak veriyor. Röportajı veren kişi, pornografiden ve ayrılıkçı odaların oluşturulmasından söz ederek başlıyor konuşmasına. Filmin yarısından itibaren ise daha genel ifadelerle günümüz toplumunda farklı olma olasılıkları hakkında konuşarak devam ediyor. Dora Garcia’nın çalışması “Just Because Everything Is Different It Does Not Mean That Anything Has Changed” (Her Şeyin Farklı Olması Herhangi Bir Şeyin Değiştiği Anlamına Gelmiyor), stand-up komedyen Lenny Bruce’un performansını belgeleyen bir video. Altmışlı yılların çığır açan, en büyüleyici ve trajik isimlerinden biri olan Lenny Bruce 6 Eylül 1962’de Sydney’i ziyaret etmişti. Ancak performansı bir cümleden ibaret kalmıştı zira halkı ‘What a fucking wonderful audience!’ diyerek selamladığı için müstehcenlik iddiasıyla gözaltına alınmıştı. Daha sonraki yıllarda Londra’daki alternatif kültürün gurusu haline gelecek olan genç Avustralyalı Richard Neville, bu kısa performansı görmüştü. O kuşağın başlatmak üzere olduğu devrimde Bruce’un rolünün önemini anlayan Neville, New South Wales Üniversitesi’nde yeni bir performans organize etmeye çalıştı. Ancak Avustralyalı yetkililer Bruce’un tekrar sahneye çıkmasına izin vermediler ve ülkeyi bir daha dönmemek üzere terk etmesini istediler. 

GOM halen Pipilotti Rists’in ‘Early Works’ sunumu için hazırlıklarını sürdürüyor. 


Johan Grimonprez
Double Take
B&w, color, sound
80 min
2009
Courtesy of the artist

Sayı 14
Duygu Bircan Serkan Akyol