Tasarım,
sanat ve fikir kütüphanesi

Komşular

20.02.2015
Sayı 6

İstanbul Modern, kuruluşunun 10. yılı kapsamında Komşular - Türkiye ve Çevresinden Güncel Anlatılar başlıklı yeni sergisiyle, Türkiye’nin içinde bulunduğu geniş coğrafyadaki güncel sanat çalışmalarından kapsamlı bir seçki sunuyor.

9 Ocak - 8 Mayıs 2014 tarihleri arasında düzenlenen ve sponsorluğunu Eczacıbaşı Topluluğu’nun üstlendiği sergi, 17 ülkeden 35 sanatçının yapıtlarıyla Türkiye’nin ve çevresindeki bölgenin görsel kültürüne yönelik ortak yaklaşımları araştırıyor. Komşular, Türkiye’nin yanı sıra birbiriyle tarihi, siyasal ve kültürel bağları olan Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu gibi komşu coğrafyalardan günümüz sanatının öncü sanatçılarını ve yapıtlarını bir araya getiriyor. Günümüz sanatı ve sanatçılarını sadece bölgesel ya da ulusal kimlikler üzerinden tanımlamanın geçersizliğinden yola çıkan sergi, sanatçıların bu bölgeye özel deneyimlerine çalışmalarında nasıl yer verdiğiyle ilgileniyor.

Küratörlüğünü İstanbul Modern’den Çelenk Bafra ve Paolo Colombo’nun üstlendiği sergiye bölge sanatının önemli uzmanlarından Negar Azimi, Zdenka Badovinac ile Magda Guruli danışmanlık yaptı.

Sergiyi Başbakanlık Tanıtma Fonu destekledi. TAV Havalimanları Holding’in yanı sıra Polonya’dan Adam Mickiewicz Institute, Hollanda’dan Mondriaan Vakfı, Irak’tan Ruya Foundation, İsrail Başkonsolosluğu, Slovenya Büyükelçiliği, Yunanistan Başkonsolosluğu ve Antalis Türkiye katkıda bulundu.

Sergi, günümüz sanat pratiğindeki dilleri, özellikle de anlatı, sözlü gelenek ve halk tiyatrosu gibi formları kullanan veya onlarla ilişki kuran çalışmalara odaklanıyor. Toplumsal etkileşimin merkezinde yer alan bu formlar, kamusal alanda bireyin sesini ortaya koyuyor. Komşular, bölgenin toplumsal yaşamında karşımıza çıkan gösteri, tiyatro, seyahat ve kutlamalar gibi köklü adetlerin görsel sanatlara yavaşça nasıl sızdığına ve bu farklılaşmış fakat tarihsel açıdan ilişkili bölgede çalışan güncel sanatçıları günümüzde nasıl etkilediğine yoğunlaşıyor. Sergi bölge kültür ve sanatında öne çıkan hikaye anlatımını ve yolculuğu konu alıyor. Bu iki tema pek çok yapıtta iç içe geçerek hareketlilik, göçmenlik, göçebelik ve gezginlik, dil, çeviri, kültürel aktarım ve benzeri kavramlara dönüşüyor.
Kültür ve medeniyetin en önemli unsurlarından biri olan anlatı ya da hikaye anlatımı, insan yaratıcılığının ve sanatın her biçiminde görülebiliyor. Komşular sergisinde de genellikle çeşitli alanlarda araştırma yapan ve üreten sanatçılar, yapıtlarında çoğul anlatı ruhuna ve anlatanlara odaklanan “çok sesli bir anlatılar kumpanyası ya da orkestrası” sunuyor. Sanatçıların gezgin ve göçebe doğasının yapıtlara yansıması ve anlatıların gezici ve yer değiştirici özelliğiyle bölge kültür ve toplumlarının genel olarak kaderi yolculuklarla çizildiği için yolculuk, serginin temalarından biri..

Komşular, bir yandan bölge sanatında belirgin bir biçim olan performans ve gösteriye alan açarken, diğer yandan akademik sanat çevreleri dışında gelişen karikatür ve halk sanatı gibi dalların uzantısına da güncel sanat bağlamında yer veriyor. Bölge halkı arasında bir zamanlar gölge oyunu, aşık geleneği, meddahlar ve zanaat yoluyla yayılan ve aktarılan anlatıların yankısı, bugün görsel sanatlarda hala sürüyor.

Komşular sergisi için, bölge kültür ve sanatına dair gösterim, performans, panel, söyleşi ve atölye çalışmalarından oluşan kapsamlı bir etkinlik programı da hazırlandı. Sergideki 13 sanatçının çalışmaları asistan küratör Birnur Temel’in hazırladığı Tekrarlar mısın? adlı programla ana serginin bir bölümü olarak kurgulanan özel bir video odasında yer alıyor.
Sayı 6
Ferhat Özgür Söyleşisi Sürdürülebilirlik